Perifere Cariës

Perifere cariës (of perifere cementafwijkingen) wordt gedefinieerd door 'de aantasting of het verlies van cementum' dewelke de buitenste laag van de tanden van onze paarden vormt. Dit cement omgeeft het glazuur en heeft een 2-ledige functie. Ter hoogte van de reservekroon (het gedeelte van de kies dat zich nog in het tandbeen bevindt) en de tandwortel is cement noodzakelijk om een goede aanhechting van de tand met zijn omliggende weefsel (het periodontale ligament) te bekomen. Ter hoogte van de klinische kroon (het gedeelte van de tand zichtbaar in de mond) heeft het cement een beschermende functie voor het extreem harde maar breekbare glazuur. Het is bij uitstek het cement (met zijn grote en gladde oppervlak) dat in contact komt met voedsel tijdens het kauwen. Paarden die perifere cariës ontwikkelen hebben een significant hoger risico op de ontwikkeling van periodontitis (al dan niet geassocieerd met diastemata), tandplak (wijzend op een verstoorde orale flora), verwondingen aan de weke delen zoals wang-en tongslijmvlies en pathologische fracturen.

Fig; schematische voorstelling van het bovenaanzicht van een onderkies (meer specifiek triadan 406)

Oorzaken van perifere cementafwijkingen / cariës 

Net als bij de mens is cariës bij onze paarden een multifactoriële ziekte. Drie belangrijke factoren omvatten: het tandoppervlak & (de samenstelling van) het speeksel + de voeding + de microbiële flora in de mondholte. Welk aandeel elk van deze onderdelen heeft en hoe deze zich ten opzichte van elkaar verhouden in de ontwikkeling van deze ziekte is nog niet geheel duidelijk, meer wetenschappelijk onderzoek is hierin essentieel. 
De voeding en het drinkwater van het paard spelen in elk geval een belangrijke rol. Een te zuur dieet (maïs, zuur kuilgras, ...) heeft invloed op het perifere cement. Bij sommige paarden zien we een bijna volledig verlies van perifeer cement.

Afwezigheid van perifeer cement muv slijmvliesrand - gevolg van rantsoen op maïskuil (rechter foto normale presentatie


Ook allerhande gebitsproblemen die het paard belemmeren in zijn voedselopname of die leiden tot stase van voedsel rondom de tanden werken deze aandoening in de hand. Zelfs parasieten (gasterophilus spp.)kunnen aanleiding geven tot teruggetrokken tandvlees en 'papil necrose' hetgeen mogelijks de start kan zijn voor stase van voedsel, daling van de pH en aldus vorming van cariës. Een recente studie verklaarde ook dat "de verminderde productie en doorstroming van speeksel doorheen de mondholte wanneer de voedertijden worden verkort, waarschijnlijk relevante factoren zijn bij het verhogen van het risico op tandcariës."* De huisvesting en het stalmanagement zijn allicht dus ook van belang. Weinig is geweten over de invloed van bv chronische stress op de samenstelling van het speeksel en aldus op zijn bufferende capaciteit. Deze bufferende capaciteit is sterk verschillend tussen paarden en tussen verschillende staalnames bij hetzelfde paard.
Er zijn duidelijke aanwijzingen dat eens het proces van cementaantasting is gestart er vaak een vicieuze cirkel ontstaat. Het wegnemen van de initiële oorzaak verhelpt het euvel niet meer.

Behandeling

Regelmatige controle en preventie waar mogelijk blijven de sleutel in de aanpak van deze aandoening. Behandeling van onderliggende tandpathologie, aangepaste voeding en management zijn van belang.
Weet dat deze aandoening niet (altijd) onomkeerbaar is: cement wordt gedurende het hele leven van het paard aangemaakt en herstel van cement (ter hoogte van de reservekroon) is dus mogelijk. Aangezien paarden een levenslange eruptie vertonen van hun kiezen wordt er steeds nieuw cement blootgesteld in de mondholte.

verlies van cement in de interdentale ruimte 

Focale carieuze zones, tandplak en verlies van cement in interdentale ruimte

Focale carieuze zones, voedselimpactie en tandplak


*Source: Equine peripheral cemental defects and dental caries: Four case reports. T. Lundström, D. Birkhed


Perifere Cariës

Back to (less ab-)normal - Update Covid-19

Gelet op de exit-strategie van de overheid om de corona-maatregelen af te bouwen maakt ook Equide zich op om opnieuw een versnelling hoger te schakelen. Equide bleef deze hele periode beschikbaar voor spoedgevallen in onze eigen kliniek en in de partnerklinieken in Bel...

26 april 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Corona (COVID-19) - Taking Responsibilties NOW

Although summer is still around you can already sense a little hint of fall in the air. This picture is taken at the entrance of our clinic this morning. We still feel highly privileged to be able to work in this magnificent setting.

1 maart 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Vetlife - ourlivesmattertoo - vetsforvets

Today I would like to mention a major issue in our profession; suicide. Not because I like to complain but because I'm seriously worried for my profession, my colleagues and their health. I recently read a post by an American veterinarian - Erin Wilkins - who just lost...

16 september 2019

Lees meer keyboard_arrow_right

Upcoming projects

Although summer is still around you can already sense a little hint of fall in the air. This picture is taken at the entrance of our clinic this morning. We still feel highly privileged to be able to work in this magnificent setting.

1 augustus 2019

Lees meer keyboard_arrow_right

EOTRH

‘Equine Odontoclastic Tooth Resorption and Hypercementosis’ EOTRH is een aandoening van de snijtanden (en eventueel de ruinentanden) bij het oudere paard.

Lees meer keyboard_arrow_right

Geriatrisch paard

Oudere paarden zijn vatbaarder voor een aantal aandoeningen en ondergaan (vaak fysiologische) veranderingen. Ze vereisen dan ook extra zorg en management.

Lees meer keyboard_arrow_right

Diastema's

Een diastema (meervoud diastemata, ook vaak diastema’s of diastasen genoemd) is een ruimte tussen 2 tanden. Wanneer we spreken van diastemata bij het paard dan bedoelen we meestal ruimtes tussen de kiezen van het paard.

Lees meer keyboard_arrow_right

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x