Geriatrisch paard - informatiefiche Equide

 HET OUD PAARD - ‘de geriatrische patiënt 


‘Wat u moet weten over oudere paarden 

Onze paarden worden gemiddeld genomen steeds ouder. Dit is hoofdzakelijk te wijten aan de evolutie van werkpaard tot recreatiepaard en de toegenomen geneeskundige zorg voor onze paarden. Oudere paarden zijn vatbaarder voor een aantal aandoeningen en ondergaan (vaak fysiologische) veranderingen. Ze vereisen dan ook extra zorg en management. We focussen hierbij vooral op gebitsproblemen bij het oudere paard evenals op het belang van een aangepast rantsoen. 

Wanneer is een paard geriatrisch (bejaard)? 
Gemiddeld genomen behoort een paard vanaf de leeftijd van 20 jaar tot de geriatrische patiënten, deze grens verplaatst zich echter richting 25 jaar bij onze goed verzorgde paarden. Daarnaast zijn er uiteraard vrij aanzienlijke individuele verschillen. Het leeftijdsrecord voor een paard staat momenteel maar liefst op 62 jaar (‘Old Billy’). Pony’s worden doorgaans ouder dan paarden. 

Wat verandert er zoal met het ouder worden? 

  • Minder efficiënte spijsvertering 

  • Minder weerstandige botten en gewrichten 

  • Artritis en artrose met kreupelheden tot gevolg 

  • Zwakker immuunsysteem en trager herstel na ziekte 

  • Weerkerende parasitaire infecties 

  • Ademhalingsproblemen 

  • Gebitsproblemen 

  • Hormonale veranderingen (bv ziekte van Cushing) 

  • Conditieverlies 

  • Gewichtsverlies 

  • Verminderde orgaanfuncties (hart, lever, nieren,...)

Wanneer moet ik ingrijpen? 
Op het moment dat uw paard de eerste tekenen vertoont die gepaard kunnen gaan met bovenstaande veranderingen neemt u best contact op met de dierenarts. Vaak zijn de eerste symptomen gewichts-en conditieverlies, een doffe vacht en moeizamer eten. Het is aangeraden bij oudere paarden dan zeker eerst de tanden te controleren en het dieet aan te passen. Ook het uitsluiten van parasitaire infecties is erg belangrijk. Ten slotte is een algemeen bloedonderzoek zinvol om de orgaanfuncties (met name lever en nieren) te evalueren en het dieet hierop aan te passen. 
Tandproblemen bij oudere paarden vormen in de natuur de grootste hypotheek op de levensverwachting van het paard. Ook een oud paard dient vlot te kunnen eten, denk dus niet dat proppen maken en langzaam eten inherent verbonden zijn met de leeftijd van uw paard! 

Tandproblemen bij het oud paard 
Verschillende gebitsproblemen komen vaak voor bij oudere paarden, een greep uit de belangrijkste; 

  • Chronische afwijkingen die zich doorheen de tijd ontwikkelden 

  • Golfgebit of trapgebit 

  • Extreme haken 

  • Verplaatste, gebroken en/of geïnfecteerde kiezen 

  • Schaargebit     -> Te voorkomen of beperken door routine (jaarlijkse) gebitsbehandelingen 

  • Seniele diastemata : Een diastema (meervoud diastemata) is een ruimte tussen 2 tanden. Het betreft hier meestal een spleetje tussen de kiezen waar voer zich ophoopt en gaat ontbinden. Het gevolg is een ernstige ontsteking van de omliggende structuren (tandvlees, tandkas, aanhechting tand). Deze aandoening is extreem pijnlijk en resulteert vaak in het los komen zitten van de tanden.

  • Losse tanden : Mogelijk als gevolg van seniele diastemata of als normaal fysiologisch proces in een eindstadium van slijtage van de tand. Losse tanden veroorzaken erg ongemak en pijn in de paardenmond.  

  • EOTRH : EOTRH staat voor ‘Equine Odontoclastic Tooth Resorption and Hypercementosis’. Het betreft een traag evoluerende aantasting van de snijtanden (ev. hoektanden) van eerder ouder paarden. Sommige rassen zoals Ijslanders lijken hiervoor extra gevoelig. De ziekte tast met name de wortels van de snijtanden aan waardoor ook hier tandvleesontsteking en uiteindelijk verlies van de tanden optreedt.

Hoe vaak en door wie moet ik het gebit van mijn oude paard laten controleren? 
Doorgaans geldt dat een jaarlijkse gebitscontrole veel problemen voorkomt. Evenwel bij echt oude paarden kunnen snel ernstige problemen onstaan, 1 losse of gebroken kies kan uw paard erg belemmeren. Het is daarom belangrijk steeds het eetgedrag van uw oude paard in de gaten te houden. Telkens u merkt dat hij moeizamer gaat eten is een controle aangewezen.  

Een gebitsbehandeling bij het oudere paard is vaak pijnlijker vanwege de mogelijk ernstige aandoeningen in de mond. Daarnaast omvat deze vaker ingrepen als tandextracties of diastemata-behandelingen. Deze behandelingen dienen uitgevoerd te worden onder sedatie (versuffing van het paard) en eventueel lokale anesthesie. Ook is soms een medicamenteuze (na)behandeling noodzakelijk. Deze behandelingen mogen enkel door dierenartsen worden uitgevoerd. U beroept zich best op een dierenarts die voldoende expertise heeft in deze specifieke materie. 

Rantsoenaanpassingen 
Aanpassingen van het rantsoen dienen steeds met de nodige omzichtigheid en langzaam te gebeuren. Paarden zijn erg gevoelig voor plotse veranderingen in hun dieet. daarnaast is er geen standaard oplossing voor elk ouder paard. Het dieet is sterk afhankelijk van de aandoeningen en conditie van uw paard. 

Algemeen geldt; 

  • Het oudere paard springt minder economisch om met zijn voer, hij heeft er dus vaak ook meer van nodig dan zijn jongere soortgenoot. De hoeveelheid voer die een paard per voerbeurt kan verwerken is gelimiteerd waardoor het beter is het paard meerdere keren kleinere hoeveelheden te voeren. 

  • Goede kwaliteit hooi, eventueel gehakseld en vooraf geweekt of aangevuld met ‘gras pellets’ 

  • Goed doorweekte bietenpulp (goede calciumbron) 

  • Voorkeur voor geplette granen of nog beter ge-extrudeerde paardenvoeders. Deze laatste zijn reeds voorverhit en daardoor veel makkelijker verteerbaarder. De meeste commerciële ‘senioren-voeders’ bevatten ge-extrudeerde ingrediënten.  

  • Supplementatie in het voeder van Ca (calcium) en P (fosfor) aan een ca 1/1 verhouding. Oudere paarden hebben een grotere behoefte aan fosfor, het dieet bestaat best uit 0,3-0,4% fosfor. 

  • Supplementatie van vitamines (vnl. B en C) 

  • Voldoende proteïne-aanbod (12 tot 16% aanbevolen voor oudere paarden) 

  • Toevoegen van plantaardige olie (lijnzaadolie, maiskiemolie, zonnebloemolie) verhoogt de calorie-opname zonder het volume erg te vergroten. Langzame introductie en tot maximaal 250 ml/dag voor een normaal paard. 

LET OP: bovenstaande gaat uit van een ‘gezond’ ouder paard. Indien uw paard lijdt aan bijvoorbeeld verminderde lever en/of nierfunctie dient het dieet hieraan aangepast te worden. Bij leverproblemen restrictie van vet en eiwitten. Bij nierproblemen eiwitarm en opletten met Ca/P gift. Vraag uw dierenarts hierbij om extra ondersteuning bij het opstellen van het rantsoen. 

Enkele mogelijke seniorenvoeders:

http://www.subli.nl/seniores-priores/


https://www.aveve.be/nl/p020052258-paardenvoer-all-in-soup-20-kg


- http://www.pavo.be/essentials/producten/pavo-slobbermash


https://cavalor.com/products/strucomix-senior/


Denk daarnaast aan extra ruwvoer zoals gehakseld hooi, grasbrokken (liefst geen echte pellets maar iets groffere ‘blokjes’ die geweekt worden. Ook snijmaïs (typische vezellengte 1-1.5 cm) zoals vaak bij de koeien gehanteerd wordt kan in beperkte mate (Ca. 0.5-1 emmer per dag) een goede aanvulling zijn om voldoende vezels te voederen.  

Winterperiode 
Oude paarden lijden meer in strenge winterperiodes, ze hebben veel energie nodig om zichzelf op temperatuur te houden. Extra energie-toevoer en beschutting voor de ergste kou zijn dan ook noodzakelijk. Koud weer zorgt eveneens voor een verminderde wateropname, u kan dit compenseren door lauwwarm water aan te bieden en/of alle voer goed te weken. Extra zoutgift kan eveneens de wateropname stimuleren. Let wel dat steeds voldoende water makkelijk beschikbaar is. 

TIP: neem op regelmatige tijdstippen foto’s van je paard (zijdelings en van pal achter je paard) zodat je een goede vergelijkingsbasis hebt om de conditie van je paard te kunnen inschatten. Zie je je paard dagelijks dan is het veel moeilijker om (kleine) veranderingen over de tijd waar te nemen. Ook een meetlint om de buikomtrek te meten kan een goed idee zijn.  

Voor meer informatie over het oude paard of andere gebitsproblemen bij het paard kan u steeds contact met ons opnemen.


1 december 2023

VACATURE DIERENARTS 2024

24 november 2023

911! It's an emergency!

Een artikel dat je adviseert over de (on)urgentie van een bepaalde situatie en wat je in elk geval moet doen.

6 juli 2023

BIT FITTING SERIES

Equide heeft korte video's/audio's gemaakt om jullie het beste advies te geven over het bit en hoofdstel van het paard, om blessures zo veel mogelijk te voorkomen, om jullie paard maximaal comfort te bieden en daardoor communicatie in grotere harmonie met elkaar.

17 april 2023

Kleine pony's en ezels hebben ook een gebitscontrole nodig

Een paard/pony/ezel dat niet bereden wordt of niets anders doet dan grazen heeft nog steeds gebitsverzorging nodig. Hij of zij kan ook zeker een malocclusie ontwikkelen, kan cariës krijgen of een tand breken, kan moeite hebben met wisselen of een losse tand hebben als hij/zij ouder wordt, kan scherpe glazuurpunten hebben die zijn/haar wangen beschadigen, of zelfs een gebitsgerelateerde sinusitis ontwikkelen.

4 april 2023

Het gebruik van spiegel versus dentale scope bij het gebitsonderzoek

De gevoeligheid (sensitiviteit) bij onderzoek met een dentale camera (scope) is vele malen groter in vergelijking met het onderzoek met een spiegel, en dit voor alle gediagnosticeerde aandoeningen.

31 maart 2023

Waarom is sedatie noodzakelijk?

Een grondig mondonderzoek en/of gebitsbehandeling vormen een erg onnatuurlijke procedure bij het paard. De intraveneus toegediende medicatie maakt uw paard minder angstig en gespannen en verschaft ons de mogelijkheid om op een veilige en nauwkeurige manier uw paard te kunnen behandelen.

27 maart 2023

Dierenarts vs gebitsverzorger

Paardentandheelkunde heeft zich recent snel ontwikkeld en vormt nu zonder twijfel een onderdeel van de paardengeneeskunde. Het diploma dierenarts is dan ook een basisvoorwaarde.

22 maart 2023

Standaard behandeling

Het belang van een gezond en goed functionerend paardengebit wordt nog vaak onderschat. Paarden kunnen, net als wij, tandproblemen ontwikkelen en ook hier geldt dat voorkomen beter is dan genezen.

17 maart 2023

PPID/Cushing

De relatie tussen PPID en de mond van uw paard. Vanuit tandheelkundig oogpunt verhoogt PPID het risico van een paard op periodontitis, verhoogde mobiliteit van de tanden en een toegenomen kans op sinusitis (voorhoofdsholteontsteking).

10 maart 2023

Maakt uw paard proppen?

De oorzaak van het maken van proppen is bijna altijd een ernstig gebitsprobleem! Paarden maken geen proppen uit gewoonte of verveling!

5 maart 2023

Wolfstandjes bij het paard

Wolfstandjes zijn rudimentaire kiesjes die bij een deel van onze paarden voorkomen

1 januari 2023

What's new in 2023?! (2/3)

Nieuw jaar, nieuwe behandelruimte!

1 januari 2023

What's new in 2023?! (1/3)

Uitbreiding van de samenwerking met paardenkliniek Via Nova

1 juni 2022

Wat als je paard een ontstoken tand heeft?

Deze maand gaan we wat dieper in op een andere frequent voorkomende en gevreesde aandoening: een ontstoken tand of tandwortelontsteking. Hoe herken je deze aandoening? Heeft je paard hier last van? En hoe deze aandoening te behandelen.

1 mei 2022

Help, mijn paard heeft een spleetje tussen zijn tanden ...

Wat kan er mislopen in een paardenmond? Heeft je paard hier eigenlijk wel last van? Is er een behandeling of oplossing voor? In dit artikel gaan we wat dieper in op één van de meest voorkomende afwijkingen: periodontitis, veroor-zaakt door een spleet tussen de tanden.

1 maart 2022

Het Gebitsonderzoek

In dit tweede artikel nemen we je mee op weg bij het uitvoeren van een grondig gebitsonderzoek. Waaruit bestaat zo’n onderzoek? Waar moeten we op letten? Welke instrumenten zijn een absoluut minimum om een goede diagnose te kunnen stellen? Goed onderzoek is essentieel; het leidt tot een juiste diagnose. Alleen met de juiste diagnose kan de behandeling correct worden uitgevoerd.

31 januari 2022

Welkom in de wondere wereld van de paardentanden

Voor onszelf vinden we het heel normaal dat we jaarlijks naar de tandarts gaan voor een gebitscontrole. De nadruk in de humane tandheelkunde ligt duidelijk op preventie. Beter problemen voorkomen en tijdig ingrijpen, dan te laat behandelen. Maar voor je paard is dat net zo belangrijk …

27 januari 2022

De (on)zin en mogelijke risico's van het aanleggen van zogenaamde 'bitseats' bij paarden.

'Bitseating' oftewel het - vaak extreem - inkorten en afronden van (een gedeelte van) de eerste kiezen is niet onschuldig, noch berust deze op wetenschappelijke onderbouwing.

4 oktober 2021

Wereld Dierendag & the race to the bottom

Over het gebruik van ongezonde (draag)merries in onze paardenfokkerij

20 september 2021

Booklet - Common bit and bridle related lesions in horses - bitfitting

Nieuwe creatie: een A4 boekje over de meest voorkomende bit- en hoofdstelverwondingen en veel advies over het correct aanpassen van het bit.

30 juni 2021

Bit- en hoofdstelgerelateerde letsels bij het bereden paard - Deel 2

Het eerste deel van dit artikel betrof een overzicht van de normale anatomie en de meest voorkomende ‘bitgerelateerde letsels’ bij onze paarden. Naast een goede inspectie van de mondholte en diagnostiek van deze typische verwondingen is het uiteraard essentieel de eigenaar ook gefundeerd advies te kunnen meegeven.

31 mei 2021

Bit- en hoofdstelgerelateerde letsels bij het bereden paard - Deel 1

Bit- en hoofdstelgerelateerde verwondingen (verder afgekort ‘bitletsels’) bij onze paarden zijn veel voorkomende bevindingen tijdens routine gebitscontroles.

30 april 2021

Kiesextracties bij het paard anno 2021

Kiesextracties gebeurden 20 jaar geleden bijna uitsluitend onder algemene anesthesie en via een (uitwendige) chirurgische benadering. Anno 2021 is dit nog slechts in zeer uitzonderlijke gevallen nodig. De kans op complicaties is hierdoor drastisch gedaald (Caramello et al. 2020).

31 maart 2021

Uitwendig trauma als oorzaak van een ontwikkelingsstoornis van het paardengebit

Deze casus illustreert hoe een traumatisch insult aan het hoofd van een jong paard kan leiden tot complexe gebitspathologie. Paarden in het algemeen - en jonge paarden in groepshuisvesting in het bijzonder - kunnen zichzelf of elkaar makkelijk verwonden. De impact van deze trauma’s varieert van onschuldig tot fataal

28 februari 2021

Extractie van een gebroken haaktand

Bij het verwijderen van een haaktand wordt meestal een mucoperiostale flap gecreëerd, waarna een deel van het omringende alveolair bot wordt weggenomen. Wanneer de tand vrijgeprepareerd is en voldoende gemobiliseerd werd, kan deze verwijderd worden.

2 juni 2021

Ontwikkelingsstoornissen in het gebit van paarden

Wouter Demey zal op 4 juni 2021 tijdens het (virtuele) 29e European Congress of Veterinary Dentistry - European Veterinary Dental Forum een lezing geven over ontwikkelingsstoornissen in het gebit van paarden.

9 mei 2021

Een lift voor de kleinste paardjes bij Equide!

Equide heeft onlangs een unieke lift op maat ontwikkeld om ook uw kleinste pony's comfortabel en op de best mogelijke manier te kunnen behandelen.

25 april 2021

POSTER: Common bit and bridle related lesions in horses

Equide en Vetrident (Dierenarts Stijn Teysen) - gesteund door the NCED - hebben een poster (maat A0) gepubliceerd met de meest voorkomende bitletsels bij onze paarden.

26 april 2020

Back to (less ab-)normal - Update Covid-19

Gelet op de exit-strategie van de overheid om de corona-maatregelen af te bouwen maakt ook Equide zich op om opnieuw een versnelling hoger te schakelen. Equide bleef deze hele periode beschikbaar voor spoedgevallen in onze eigen kliniek en in de partnerklinieken in Bel...

1 maart 2020

Corona (COVID-19) - Taking Responsibilties NOW

Although summer is still around you can already sense a little hint of fall in the air. This picture is taken at the entrance of our clinic this morning. We still feel highly privileged to be able to work in this magnificent setting.

16 september 2019

Vetlife - ourlivesmattertoo - vetsforvets

Today I would like to mention a major issue in our profession; suicide. Not because I like to complain but because I'm seriously worried for my profession, my colleagues and their health. I recently read a post by an American veterinarian - Erin Wilkins - who just lost...

1 augustus 2019

Upcoming projects

Although summer is still around you can already sense a little hint of fall in the air. This picture is taken at the entrance of our clinic this morning. We still feel highly privileged to be able to work in this magnificent setting.

Perifere Cariës - informatiefiche Equide

Perifere cariës wordt gekenmerkt door aantasting en/of verlies van cement; de buitenste laag van de tanden van een paard.

Infundibulaire caries - informatiefiche Equide

Endodontie - informatiefiche Equide

Kies extractie - informatiefiche Equide

EOTRH - informatiefiche Equide

‘Equine Odontoclastic Tooth Resorption and Hypercementosis’ EOTRH is een aandoening van de snijtanden (en eventueel de ruinentanden) bij het oudere paard.

Diastema's - informatiefiche Equide

Een diastema (meervoud diastemata, ook vaak diastema’s of diastasen genoemd) is een ruimte tussen 2 tanden. Wanneer we spreken van diastemata bij het paard dan bedoelen we meestal ruimtes tussen de kiezen van het paard.

close

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x