Perifere Cariës

Perifere cariës (of perifere cementafwijkingen) wordt gedefinieerd door 'de aantasting of het verlies van cementum' dewelke de buitenste laag van de tanden van onze paarden vormt. Dit cement omgeeft het glazuur en heeft een 2-ledige functie. Ter hoogte van de reservekroon (het gedeelte van de kies dat zich nog in het tandbeen bevindt) en de tandwortel is cement noodzakelijk om een goede aanhechting van de tand met zijn omliggende weefsel (het periodontale ligament) te bekomen. Ter hoogte van de klinische kroon (het gedeelte van de tand zichtbaar in de mond) heeft het cement een beschermende functie voor het extreem harde maar breekbare glazuur. Het is bij uitstek het cement (met zijn grote en gladde oppervlak) dat in contact komt met voedsel tijdens het kauwen. Paarden die perifere cariës ontwikkelen hebben een significant hoger risico op de ontwikkeling van periodontitis (al dan niet geassocieerd met diastemata), tandplak (wijzend op een verstoorde orale flora), verwondingen aan de weke delen zoals wang-en tongslijmvlies en pathologische fracturen.

Fig; schematische voorstelling van het bovenaanzicht van een onderkies (meer specifiek triadan 406)

Oorzaken van perifere cementafwijkingen / cariës 

Net als bij de mens is cariës bij onze paarden een multifactoriële ziekte. Drie belangrijke factoren omvatten: het tandoppervlak & (de samenstelling van) het speeksel + de voeding + de microbiële flora in de mondholte. Welk aandeel elk van deze onderdelen heeft en hoe deze zich ten opzichte van elkaar verhouden in de ontwikkeling van deze ziekte is nog niet geheel duidelijk, meer wetenschappelijk onderzoek is hierin essentieel. 
De voeding en het drinkwater van het paard spelen in elk geval een belangrijke rol. Een te zuur dieet (maïs, zuur kuilgras, ...) heeft invloed op het perifere cement. Bij sommige paarden zien we een bijna volledig verlies van perifeer cement.

Afwezigheid van perifeer cement muv slijmvliesrand - gevolg van rantsoen op maïskuil (rechter foto normale presentatie


Ook allerhande gebitsproblemen die het paard belemmeren in zijn voedselopname of die leiden tot stase van voedsel rondom de tanden werken deze aandoening in de hand. Zelfs parasieten (gasterophilus spp.)kunnen aanleiding geven tot teruggetrokken tandvlees en 'papil necrose' hetgeen mogelijks de start kan zijn voor stase van voedsel, daling van de pH en aldus vorming van cariës. Een recente studie verklaarde ook dat "de verminderde productie en doorstroming van speeksel doorheen de mondholte wanneer de voedertijden worden verkort, waarschijnlijk relevante factoren zijn bij het verhogen van het risico op tandcariës."* De huisvesting en het stalmanagement zijn allicht dus ook van belang. Weinig is geweten over de invloed van bv chronische stress op de samenstelling van het speeksel en aldus op zijn bufferende capaciteit. Deze bufferende capaciteit is sterk verschillend tussen paarden en tussen verschillende staalnames bij hetzelfde paard.
Er zijn duidelijke aanwijzingen dat eens het proces van cementaantasting is gestart er vaak een vicieuze cirkel ontstaat. Het wegnemen van de initiële oorzaak verhelpt het euvel niet meer.

Behandeling

Regelmatige controle en preventie waar mogelijk blijven de sleutel in de aanpak van deze aandoening. Behandeling van onderliggende tandpathologie, aangepaste voeding en management zijn van belang.
Weet dat deze aandoening niet (altijd) onomkeerbaar is: cement wordt gedurende het hele leven van het paard aangemaakt en herstel van cement (ter hoogte van de reservekroon) is dus mogelijk. Aangezien paarden een levenslange eruptie vertonen van hun kiezen wordt er steeds nieuw cement blootgesteld in de mondholte.

verlies van cement in de interdentale ruimte 

Focale carieuze zones, tandplak en verlies van cement in interdentale ruimte

Focale carieuze zones, voedselimpactie en tandplak


*Source: Equine peripheral cemental defects and dental caries: Four case reports. T. Lundström, D. Birkhed


Perifere Cariës

Wereld Dierendag & the race to the bottom

Over het gebruik van ongezonde (draag)merries in onze paardenfokkerij

4 oktober 2021

Lees meer keyboard_arrow_right

Booklet - Common bit and bridle related lesions in horses - bitfitting

Nieuwe creatie: een A4 boekje over de meest voorkomende bit- en hoofdstelverwondingen en veel advies over het correct aanpassen van het bit.

20 september 2021

Lees meer keyboard_arrow_right

Vacature dierenartsassistent(e)

Vacature dierenartsassistent(e) - Najaar 2021

27 oktober 2021

Lees meer keyboard_arrow_right

Bit- en hoofdstelgerelateerde letsels bij het bereden paard - Deel 2

Het eerste deel van dit artikel betrof een overzicht van de normale anatomie en de meest voorkomende ‘bitgerelateerde letsels’ bij onze paarden. Naast een goede inspectie van de mondholte en diagnostiek van deze typische verwondingen is het uiteraard essentieel de eigenaar ook gefundeerd advies te kunnen meegeven.

30 juni 2021

Lees meer keyboard_arrow_right

Bit- en hoofdstelgerelateerde letsels bij het bereden paard - Deel 1

Bit- en hoofdstelgerelateerde verwondingen (verder afgekort ‘bitletsels’) bij onze paarden zijn veel voorkomende bevindingen tijdens routine gebitscontroles.

31 mei 2021

Lees meer keyboard_arrow_right

Kiesextracties bij het paard anno 2021

Kiesextracties gebeurden 20 jaar geleden bijna uitsluitend onder algemene anesthesie en via een (uitwendige) chirurgische benadering. Anno 2021 is dit nog slechts in zeer uitzonderlijke gevallen nodig. De kans op complicaties is hierdoor drastisch gedaald (Caramello et al. 2020).

30 april 2021

Lees meer keyboard_arrow_right

Uitwendig trauma als oorzaak van een ontwikkelingsstoornis van het paardengebit

Deze casus illustreert hoe een traumatisch insult aan het hoofd van een jong paard kan leiden tot complexe gebitspathologie. Paarden in het algemeen - en jonge paarden in groepshuisvesting in het bijzonder - kunnen zichzelf of elkaar makkelijk verwonden. De impact van deze trauma’s varieert van onschuldig tot fataal

31 maart 2021

Lees meer keyboard_arrow_right

Extractie van een gebroken haaktand

Bij het verwijderen van een haaktand wordt meestal een mucoperiostale flap gecreëerd, waarna een deel van het omringende alveolair bot wordt weggenomen. Wanneer de tand vrijgeprepareerd is en voldoende gemobiliseerd werd, kan deze verwijderd worden.

28 februari 2021

Lees meer keyboard_arrow_right

Ontwikkelingsstoornissen in het gebit van paarden

Wouter Demey zal op 4 juni 2021 tijdens het (virtuele) 29e European Congress of Veterinary Dentistry - European Veterinary Dental Forum een lezing geven over ontwikkelingsstoornissen in het gebit van paarden.

2 juni 2021

Lees meer keyboard_arrow_right

Een lift voor de kleinste paardjes bij Equide!

Equide heeft onlangs een unieke lift op maat ontwikkeld om ook uw kleinste pony's comfortabel en op de best mogelijke manier te kunnen behandelen.

9 mei 2021

Lees meer keyboard_arrow_right

POSTER: Common bit and bridle related lesions in horses

Equide en Vetrident (Dierenarts Stijn Teysen) - gesteund door the NCED - hebben een poster (maat A0) gepubliceerd met de meest voorkomende bitletsels bij onze paarden.

25 april 2021

Lees meer keyboard_arrow_right

Back to (less ab-)normal - Update Covid-19

Gelet op de exit-strategie van de overheid om de corona-maatregelen af te bouwen maakt ook Equide zich op om opnieuw een versnelling hoger te schakelen. Equide bleef deze hele periode beschikbaar voor spoedgevallen in onze eigen kliniek en in de partnerklinieken in Bel...

26 april 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Corona (COVID-19) - Taking Responsibilties NOW

Although summer is still around you can already sense a little hint of fall in the air. This picture is taken at the entrance of our clinic this morning. We still feel highly privileged to be able to work in this magnificent setting.

1 maart 2020

Lees meer keyboard_arrow_right

Vetlife - ourlivesmattertoo - vetsforvets

Today I would like to mention a major issue in our profession; suicide. Not because I like to complain but because I'm seriously worried for my profession, my colleagues and their health. I recently read a post by an American veterinarian - Erin Wilkins - who just lost...

16 september 2019

Lees meer keyboard_arrow_right

Upcoming projects

Although summer is still around you can already sense a little hint of fall in the air. This picture is taken at the entrance of our clinic this morning. We still feel highly privileged to be able to work in this magnificent setting.

1 augustus 2019

Lees meer keyboard_arrow_right

EOTRH

‘Equine Odontoclastic Tooth Resorption and Hypercementosis’ EOTRH is een aandoening van de snijtanden (en eventueel de ruinentanden) bij het oudere paard.

Lees meer keyboard_arrow_right

Geriatrisch paard

Oudere paarden zijn vatbaarder voor een aantal aandoeningen en ondergaan (vaak fysiologische) veranderingen. Ze vereisen dan ook extra zorg en management.

Lees meer keyboard_arrow_right

Diastema's

Een diastema (meervoud diastemata, ook vaak diastema’s of diastasen genoemd) is een ruimte tussen 2 tanden. Wanneer we spreken van diastemata bij het paard dan bedoelen we meestal ruimtes tussen de kiezen van het paard.

Lees meer keyboard_arrow_right
keyboard_arrow_up

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x