Introductie van een geval van malpositie van (pré)molaren bij een jong paard

Dit case report beschrijft de behandeling van een complexe tandafwijking bij Q., een 2 jaar en 4 maanden oude BWP. Het paard werd verwezen naar Equide, praktijk voor paardentandheelkunde, vanwege een uitgesproken zwelling in het hoofdgebied/rechter bovenkaak. De diagnose wees op de noodzaak van een chirurgische ingreep om ernstige complicaties zoals grote oronasale fistels te voorkomen. De tandextracties werden uitgevoerd bij Equide door Dr. Wouter Demey, dierenarts en paardentandarts, en zijn team.

Beschrijving van het geval van malpositie van (pré)molaren bij een jong paard

Eerste rapport (29 augustus 2024)

Het paard werd verwezen naar de gespecialiseerde kliniek voor paardentandheelkunde (Equide) vanwege een bilaterale vervorming van de twee bovenkaken, met zichtbare zwellingen ter hoogte van molaren 106 en 206. Het klinisch onderzoek wees uit dat het paard alert was, zonder neusslijm of gezwollen lymfeklieren. De harde zwellingen waren meer uitgesproken aan de rechterkant bij tand 106 dan aan de linkerkant bij tand 206.

Het mondonderzoek toonde de aanwezigheid van wolfstanden 105 en 205 en dat alle doppen nog aanwezig waren. Een röntgenfoto liet zien dat tand 106 was gedraaid, met de wortel zijwaarts naar de zijkant van het hoofd gericht, terwijl tand 206 ook was gedraaid, met de wortel horizontaal naar de rostrale zijde van het hoofd gericht.

Het onderzoek concludeerde dat de gedraaide tanden verder zouden groeien, met risico op het veroorzaken van oronasale of extra-orale fistels. De aanbevolen behandeling was een chirurgische extractie via buccotomie of met een Steinman-pin.

Tweede rapport (4 september 2024)

Het paard werd gehospitaliseerd voor de extractie van de abnormaal gepositioneerde kiezen onder sedatie en lokale anesthesie.

Behandeling op 4 september 2024:

• Sedatie: Detomidine (D), Midazolam (Mid), Torbugesic (T) toegediend via intramusculaire en/of intraveneuze weg.
• Antibiotica: Penicilline.
• Extractieprocedure van de eerste malgeplaatste tand:
  • Extractie van de dop van tand 206 en wolfstand 205 onder lokale anesthesie.
  • Een incisie werd gemaakt in het tandvlees aan de rostrale zijde van 206 en het bot dat de tand bedekte werd gefreesd om toegang te krijgen tot de wortel.
  • Tand 206 werd horizontaal in meerdere segmenten verdeeld, waarbij elk segment zorgvuldig werd verwijderd met gespecialiseerde instrumenten.
  • De tandkas werd gecuretteerd om pathologisch weefsel te verwijderen en de genezing te stimuleren.
  • Een Coepak met bot bio-inductieve granules werd aangebracht om botregeneratie in de tandkas te bevorderen.
  • De incisie werd gesloten met hechtingen (2/0).

Behandeling op 5 september 2024:

• Sedatie: Detomidine (D), Midazolam (Mid), Torbugesic (T) toegediend via intramusculaire en/of intraveneuze weg.
• Antibiotica: Penicilline.
• Extractieprocedure van de tweede malgeplaatste tand:
  • Extractie van de dop van tand 106 en wolfstand 105 onder lokale anesthesie.
  • Een schroefextractie werd uitgevoerd na een incisie en het frezen van het bot dat de tand bedekte.
  • Na segmentatie en extractie van tand 106 werd de tandkas gecuretteerd en een nieuwe Coepak werd geplaatst met een verband om de wond te beschermen.

Derde rapport (18 september 2024)

Bij de postoperatieve controle verkeerde het paard in goede algemene conditie, hoewel de BCS op 3 lag, wat wijst op een lichte conditieverlies ten opzichte van het gewenste gemiddelde van 4-5.

Het mondonderzoek toonde aan dat de Coepaks in de tandkassen van 106 en 206 nog aanwezig waren. Pus en kleine sequesters werden opgemerkt in de tandkassen, maar het granulatieweefsel was in goede conditie, wat duidde op een correcte genezing.

Behandeling op 18 september 2024:

• Sedatie.
• Sequesters werden verwijderd, gevolgd door curettage van de tandkassen om weefselregeneratie te stimuleren.
• De intra-orale hechtingen werden verwijderd en een nieuw Coepak werd aangebracht om de tandkassen te beschermen en genezing te bevorderen.

Postoperatieve opvolging van een geval van malpositie van (pré)molaren bij een jong paard

Een controle wordt aanbevolen binnen 6 tot 9 weken, tenzij complicaties optreden. Opvolging is vooral belangrijk om botgenezing te controleren en elk risico op infectie te vermijden. De botzwellingen zouden de komende maanden geleidelijk moeten verdwijnen.

Discussie over een geval van malpositie van (pré)molaren bij een jong paard

Bij dergelijke extreme gevallen van malpositie zijn er weinig alternatieve behandelingsopties.
Complexe tandextracties zoals die bij Q. illustreren het belang van proactief beheer van tandafwijkingen bij jonge paarden. Gedraaide molaren vormen een aanzienlijk risico voor de gezondheid op lange termijn en hun extractie is noodzakelijk voordat complicaties zoals oronasale fistels ontstaan. De extractieprocedure, hoewel moeilijk, werd succesvol uitgevoerd dankzij geavanceerde technieken zoals segmentatie en schroefextractie, gevolgd door de toepassing van Coepak om genezing te bevorderen.

Conclusie van dit geval van malpositie van (pré)molaren bij een jong paard

Deze casus toont het belang aan van vroege interventie bij het corrigeren van tandafwijkingen bij jonge paarden, vooral wanneer deze afwijkingen ernstige complicaties kunnen veroorzaken. De gebruikte technieken, gecombineerd met een strikte opvolging, hebben gezorgd voor een effectieve aanpak met bemoedigende resultaten voor het genezingsproces. 

FAQ

1. Wat betekent malpositie van permanente premolaren bij een jong paard?
Malpositie verwijst naar een abnormale uitlijning van de kiezen. In dit geval waren de kiezen 106 en 206 gedraaid — de wortel van de ene zijdelings, de andere horizontaal. Onbehandeld kan dit leiden tot ernstige complicaties, zoals oronasale fistels.

2. Welke behandeling is uitgevoerd om deze malpositie te corrigeren?
Er werd chirurgisch geëxtraheerd onder sedatie en lokale anesthesie. De aangetaste kiezen werden in segmenten verwijderd, de alvéoli gereinigd en afgesloten met een Coepak-verband met botgranulaat om botgenezing te stimuleren.

3. Hoe verloopt de nazorg na een dergelijke ingreep?
Een controle 6 tot 9 weken later is aanbevolen, om de botgenezing te volgen, infecties te voorkomen en te zien of de zwellingen geleidelijk afnemen.